ΦΡΑΓΚΟΣΤΑΦΥΛΟ(RIBES RUBRUM) ΤΙΜΗ-ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Τα φραγκοστάφυλα έχουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα βιταμίνης C από όλα τα φρούτα των εύκρατων ζωνών, με 177-187mg βιταμίνης C ανά 100 γρ. καρπών), ενώ εξίσου μεγάλη είναι και η θρεπτική αξία του χυμού (138 ως 186 mg/100 γρ).

Βιταμίνη C από τα πορτοκάλια, είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά στοιχεία, συμβάλλοντας αποτελεσματικά στην καταπολέμηση των ελεύθερων ριζών. Πάνω από όλα όμως, είναι ένα νόστιμο φρούτο, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική, δίνοντας εκτός από τα θρεπτικά του συστατικά και μια ιδιαίτερη γεύση σε κάθε δημιουργία. Θρεπτική αξία Τα φραγκοστάφυλα έχουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα βιταμίνης C από όλα τα φρούτα των εύκρατων ζωνών, με 177-187mg βιταμίνης C ανά 100 γρ. καρπών), ενώ εξίσου μεγάλη είναι και η θρεπτική αξία του χυμού (138 ως 186 mg/100 γρ). Αν λάβουμε υπόψη το ότι για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν σαν «φυσική πηγή βιταμίνης C», πρέπει να περιέχει τουλάχιστον 10 γρμ ανά 100 γραμμάρια καρπού (10% των συστατικών), τότε είναι εμφανής η υπεροχή του φραγκοστάφυλου (βλ. σχετικό πίνακα κάτω αριστερά). Η σημαντική θρεπτική αξία του φραγκοστάφυλου αυξάνεται ακόμη περισσότερο, καθώς εκτός από βιταμίνες, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε φυτικές ίνες, περιέχοντας πάνω από 5,5 γρ. ανά 100 γραμμάρια μούρων. Όπως είναι γνωστό, οι φυτικές ίνες είναι μείζονος σημασίας για την καλή λειτουργία του εντέρου, βοηθώντας παράλληλα τη δημιουργία συναισθήματος κορεσμού   στο στομάχι. Εκτός από τα παραπάνω, τα φραγκοστάφυλα είναι πλούσια σε βιταμίνη Ε, προβιταμίνη Α και πολυφαινόλες, φυτικές ουσίες γνωστές για την αντιοξειδωτική τους δράση, καθώς έχουν την ιδιότητα να συλλαμβάνουν τις ελεύθερες ρίζες που βλάπτουν τους ιστούς του σώματος. Γεύση και ευελιξία στη χρήση Εύγευστο και υγιεινό, το φραγκοστάφυλο προσφέρει εξαιρετικά θρεπτικά οφέλη, αλλά και μοναδική γεύση σε φαγητά και γλυκά. Δεν είναι λίγοι οι σεφ που το εντάσσουν στις δημιουργίες τους (στη φωτο αριστερά, φιλέτο πάπιας με μήλο και μαρμελάδα φραγκοστάφυλου), καθώς η ιδιαίτερη γλυκιά γεύση του αναδεικνύει κρεατικά, πουλερικά και κυνήγι. Το φραγκοστάφυλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές μαγειρικές και ζαχαροπλαστικές δημιουργίες (καρπός), να πολτοποιηθεί σαν μαρμελάδα ή γλυκό, να εμπλουτίσει με το χυμό του κοκτέιλς, σε σορμπέ παγωτού, αλλά και να φαγωθεί σκέτο ή με δημητριακά το πρωί. Η γεύση του δίνει ιδιαίτερο χαρακτήρα σε πολλές συνταγές και γλυκά, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, ενώ το χρώμα του αποτελεί στολίδι για κάθε πιάτο. Στην κάβα ή το μπαρ, η ανάμιξη του χυμού του με λευκό κρασί, δίνει το γνωστό κοκτέιλ Kir (ή Kir Royal, όταν αναμιγνύεται με σαμπάνια), ενώ στη Βρετανία είθισται η προσθήκη χυμού φραγκοστάφυλου σε ποτήρι μαύρης μπίρας (stout, όπως η Guinness) για μια διαφορετική εκδοχή. Αγορά και Παραγωγή Το φραγκοστάφυλο καλλιεργείται κυρίως στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, με τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Πολωνία στις πρώτες θέσεις, ενώ επιλεγμένες καλλιέργειες υπάρχουν και στην Ασία (σε περιοχές με κλίμα παρόμοιο με τη Β. Ευρώπη). Οι χώρες αυτές, βλέπουν τις εξαγωγές τους να αυξάνονται αλματωδώς τα τελευταία χρόνια, καθώς όλο και περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν την υψηλή διατροφική αξία του καρπού, ενώ πλέον η χρήση του έχει επεκταθεί και σε άλλους κλάδους, όπως η βιομηχανία καλλυντικών (αιθέρια έλαια, κρέμες περιποίησης), η φαρμακοβιομηχανία κλπ. Η Βρετανία είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή στην Ευρώπη. Η συστηματική καλλιέργεια φραγκοστάφυλου στη Βρετανία, ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του δεύτερου Παγκοσμίου, όταν οι πηγές βιταμίνης C άρχισαν να σπανίζουν και οι κάτοικοι αναζητούσαν τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Στην Πολωνία, οι καλλιέργειες φραγκοστάφυλου υπερτετραπλασιάστηκαν μέσα σε 20 χρόνια, από 4.700 εκτάρια το 1961 σε 18.000 εκτάρια το 1982, ανεβάζοντας την παραγωγή από 20.000 τόνους σε 59.600 αντίστοιχα. Έκτοτε, το υψηλό κόστος των εργατικών αποτέλεσε τον κύριο λόγο για τον οποίο μέρος των καλλιεργειών εγκαταλείφθηκε, ωστόσο παραμένει ακόμα και σήμερα η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα σε παραγωγή. Η Γαλλία, τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα στην Ευρώπη, παράγει μεταξύ 8.000 και 11.000 τόνων ετησίως, με καλλιέργειες περίπου 3.000 εκταρίων. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της εξάγεται (κυρίως σε ασιατικές χώρες), ενώ ένα σημαντικό ποσοστό απορροφάται στην τοπική αγορά, ιδιαίτερα στην παραγωγή του λικέρ Crème de Cassis, που χρησιμοποιείται ευρέως στη χώρα.

ΚΡΑΝΑ μια νέα πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια

Η κρανιά ανήκει στην κατηγορία καρποφόρων θάμνων και θεωρείται πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια για ημιορεινές και ορεινές περιοχές της χώρας. Η κρανιά (Cornus mas) είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος που αυτοφύεται στη νότια Ευρώπη και στη νοτιοδυτική Ασία.

Το δέντρο είναι γνωστό από την εποχή του Ομήρου με το όνομα "Κράνεια" (Ιλιάδα). Μάλιστα, σύμφωνα με το Θεόφραστο, το ξύλο της κρανιάς ήταν τόσο σκληρό, όσο και το κόκκαλο και το χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν κυνηγητικές λόγχες, πολεμικά ακόντια, τόξα και μπαστούνια. Ενώ σύμφωνα με τον Παυσανία οι αρχαίοι έλληνες έφτιαξαν τον Δούρειο Ίππο με ξυλεία κρανιάς από το ιερό δάσος του Απόλλωνα

Η κρανιά, καθώς πρόκειται για δέντρο δασικό, που αυτοφύεται σε πολλές περιοχές της χώρας μας, ουδέποτε κατά το παρελθόν καλλιεργήθηκε σε εμπορική κλίμακα. Η καλλιέργεια απευθύνεται σε αγρότες των ορεινών και ημιορεινών περιοχών οι οποίοι θα μπορέσουν να έχουν ένα καλό εισόδημα από μία καλλιέργεια. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η καλλιέργεια δεν επιβαρύνει το περιβάλλον με φυτοφάρμακα και λιπάσματα και μπορεί να εκμεταλλευτεί τους εγκαταλελειμμένους αγρούς. Τελευταία η κρανιά συμπεριελήφθη από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης στις προωθούμενες καλλιέργειες.

H καλλιέργεια της κρανιάς αποκτά ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι εντάχθηκε και στα σχέδια βελτίωσης και προβλέπει ενισχύσεις για την εγκατάσταση φυτείας από 40% έως και 75%, ανάλογα με την ιδιότητα του δικαιούχου και τον τόπο της μόνιμης κατοικίας ή έδρας.

Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα της κρανιάς, αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν τουλάχιστον 12 διαφορετικά προϊόντα. Μερικά από αυτά είναι το συμπυκνωμένο εκχύλισμα κράνων, το λικέρ κράνων και η μαρμελάδα. Τα κράνα χρησιμοποιούνται από την αρχαιότητα έως σήμερα για φαρμακευτικούς σκοπούς. Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, καθώς και βιταμίνη C.

Αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες (-30 0C). Ανθίζει τον χειμώνα (Ιανουάριο - Φεβρουάριο), ενώ οι καρποί ωριμάζουν στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου. Τα δενδρύλλια φυτεύονται στα τέλη Οκτωβρίου σε χαμηλά υψόμετρα ή στις αρχές Μαρτίου σε μεγαλύτερα υψόμετρα με πιο χαμηλές θερμοκρασίες. Επιθυμητό είναι να υπάρχει νερό και να αρδεύονται κάθε 10-15 ημέρες κατά τη θερινή περίοδο. Η κρανιά σπάνια κλαδεύεται. Η συλλογή του καρπού γίνεται με άπλωμα διχτύων και δόνηση των κλαδιών.

Βέβαια, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η καρποφορία αρχίζει από το 4ο-5ο έτος, ενώ στο 15ο έτος μπορεί να φτάσει σε 1,5 τόνο. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ύπαρξη στην αγορά εταιρειών που μέσω συμβολαιακής γεωργίας προσφέρουν στους παραγωγούς που θα εγκαταστήσουν φυτείες με κράνα την εξασφαλισμένη απορρόφηση της παραγωγής τους.

Κατερίνα Αντώνενα

πηγη.lamia times

Εχινάτσια - Echinacea purpureα

Η Εχινάτσια (Echinacea purpurea)  με το πορφυρό χρώμα της είναι ένα εντυπωσιακό, ποώδες, πολυετές φυτό που φυτρώνει σε συστάδες, πεθαίνει στο έδαφος το χειμώνα και βλαστάνει πάλι την άνοιξη. Οι συστάδες φτάνουν συνήθως τα 60 εκατ. σε διάμετρο, με παρόμοιο επίσης ύψος. Τα σκούρα πράσινα φύλλα είναι χονδροειδή και τραχιά, με σχήμα συνήθως λογχοειδές και μήκος 7 - 20 εκ. το πολύ. Τα κεφάλια των λουλουδιών, που μοιάζουν με μαργαρίτας, έχουν μήκος 7,5 εκ. κατά πλάτος και είναι πολύ ελκυστικά με τις ροδoπορφυρές ακτίνες και το μεγάλο, κωνικό καφεκόκκινο κέντρο τους. Πολλές ποικιλίες είναι διαθέσιμες για κηπουρική, συμπεριλαμβάνοντας μερικές με άσπρες ακτίνες στα πέταλα.

Μερικές ποικιλίες έχουν άνθη με κρεμαστά ή γυρτά πέταλα και άλλες με οριζόντια. Όλες όμως έχουν στο κέντρο τον μεγάλο αγκαθωτό κώνο απ' όπου το φυτό έλκει το όνομά του. Η λέξη Εχινάτσια προέρχεται από την ελληνική λέξη εχίνος που σημαίνει αχινός (αγκαθωτός). 

Ενδημικό της Βόρειας Αμερικής, η Echinacea purpurea, είναι ένα υπέροχο πολυετές. Τα λουλούδια προσελκύουν τις πεταλούδες και τις μέλισσες, ενώ τα κεφάλια με τους σπόρους καταβροχθίζονται από τις αμερικανικές καρδερίνες. Σχηματίζουν μεγάλα χαλιά που είναι πολύ εντυπωσιακά μέσα στους κήπους, όπου το μαβί χρώμα τους αντιπαραβάλλει ωραία με το κίτρινο, το πορτοκαλί και το απαλό ροζ της ημεροκάλης.

Το φύλλωμα δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστικό, αλλά το ύψος των φυτών (1 μ) σημαίνει ότι είναι η καταλληλότερη ένδυση για το πίσω μέρος φυσικών συνόρων, όπου τα φύλλα θα είναι κρυμμένα. Υπάρχουν επίσης νάνες ποικιλίες, με τις οποίες είναι δυνατό να δημιουργηθούν κοντές, μεσαίες και ψηλές μπορντούρες.

Αφού τα φυτά ριζώσουν, έπειτα είναι ανεκτικά σε ξηρά, αμμώδη και γενικά φτωχά εδάφη, αλλά απαιτούν πλήρη ηλιόλουστα μέρη. Αν το χώμα είναι καλό, τα φυτά θα είναι πολύ ευχαριστημένα και η βλάστησή τους θα οργιάσει.

Όπως πολλά ενδημικά είδη φυτών, η E. purpurea πολλαπλασιάζεται μόνη της και ταχύτατα στους κήπους, και συνήθως ανθοφορεί το δεύτερο χρόνο. Οι συλλέκτες των σπόρων του φυτού σημειώνουν ότι οι σπόροι μπορούν εύκολα να αφαιρεθούν από το ακιδωτό κεφάλι που τους περιέχει, αν τοποθετηθούν πρώτα σε νερό για να μουλιάσουν. Οι ανθοσυνθέτες αποξηραίνουν τα σαν αχινούς κεφάλια με τους σπόρους και τα χρησιμοποιούν με αποξηραμένες συνθέσεις. Στον κήπο, τα νεκρά κεφάλια μπορούν να απομακρυνθούν για να δραστηριοποιήσετε και να υποκινήσετε την ανθοφορία ή μείνουν στη θέση τους για να προσελκύσουν τις καρδερίνες.

Αν και η Εχινάτσια έχει κερδίσει δημοτικότητα σαν διακοσμητικό φυτό κήπου, η πιο ενδιαφέρουσα αναφορά του προέρχεται από την ιστορία του σαν βότανο. Στις ινδιάνικες πεδιάδες της βόρειας Αμερικής πιστεύουν στα εξαιρετικά οφέλη του και χρησιμοποιούν τις ρίζες για να κάνουν ένα κατάπλασμα για διάφορες περιπτώσεις, από πληγές που προέρχονται από έντομα και φίδια μέχρι πόνους στα ούλα και κρυολογήματα. Κατά τη διάρκεια εφίδρωσης σε διάφορες τελετές, το νερό που χρησιμοποιείται για να χυθεί στη χόβολη-θράκα συχνά περιλαμβάνει ενυδατωμένες ρίζες από Εχινάτσια. Ο ατμός που παράγεται προσφέρει πρόσθετα αποτελέσματα καθαρισμού κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εφίδρωσης.

Οι πρώτοι άποικοι των πεδιάδων έμαθαν για τα πλεονεκτήματα της Εχινάτσιας, και αναπτύχθηκαν πολλές παραδοσιακές θεραπείες. Προς το τέλος του 1800, σε ένα σκεύασμα "πανάκεια", συμπεριλήφθηκαν όλα τα "γιατρικά της Εχινάτσιας" που εμφιαλώνονταν και πατεντάρονταν από το Δρ H.C.F. Meyer, ενώ προωθούνταν ως Meyer's Blood Purifier (εξαγνιστής αίματος Meyer). Όμως, ο αναπτυσσόμενος τομέας της ιατρικής έρευνας δεν πήρε στα σοβαρά τις ευρεσιτεχνίες του Δρ Meyer για πλήρη ίαση.

Μόνο μετά από την ενασχόληση μιας οικογενειακής επιχείρησης, των αδερφών φαρμακοποιών Lloyd, που παρήγαγε τα δικά της προϊόντα από Εχινάτσια, που το φυτό κέρδισε τη μεγάλη του δημοτικότητα στην Αμερική, σαν θεραπευτικό για το κρυολόγημα και τις μολύνσεις. Όμως με την εμφάνιση των σύγχρονων αντιβιοτικών στη διάρκεια της δεκαετία του 2000, η χρησιμότητα της Εχινάτσιας ως θεραπευτικό βότανο μειώθηκε.

Όχι όμως και στην Ευρώπη. Μετά την απομάκρυνσή της κατά πλειοψηφία από το δικό της τόπο, η Εχινάτσια κέρδισε αναγνώριση στο εξωτερικό. Στη Γερμανία, οι μελέτες αφιερώθηκαν στην κατανόηση των θεραπευτικών ικανοτήτων της, οι οποίες επέτρεψαν στο λουλούδι να κερδίσει την έγκριση από τη Kommission E, η οποία είναι παρόμοια με την αμερικάνικη FDA (Federal Drug Administration's approval).

Σήμερα, χρησιμοποιείται ευρύτατα στην Ευρώπη σαν θεραπευτικό για διάφορες ασθένειες, που μπορεί να είναι από μολύνσεις και κρυολογήματα μέχρι ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.